Nửa giờ với phạm nhân Trần Thúy Liễu

“Trong phòng giam có treo tấm lịch blốc. Sáng nào dậy Liễu cũng tự tay bóc 1 tờ lịch, đếm 1 ngày nữa đã đi qua. Nhưng không biết đến bao giờ mới tới tờ lịch cuối cùng..." - vừa nói, Trần Thúy Liễu vừa đầm đìa nước mắt.
“Ngày cuối cùng,... vì Liễu bị xử án chung thân... Liễu sẽ cố gắng cải tạo thật tốt để được giảm án... Điều mong ước lớn nhất của Liễu là trong đời sẽ còn có ngày về với các con, lo cho các con...”- Thúy Liễu nói trong nước mắt. Như có hẹn, bên ngoài trại giam Thạnh Hòa trời cũng bất ngờ đổ mưa.


Chị Trần Thúy Liễu lúc tẩm liệm chồng.

Chắt chiu tương lai

Là bạn thân của vợ chồng Hoàng Hùng - Thúy Liễu, nhưng sau khi Hoàng Hùng chết, Thúy Liễu bị tạm giam ở “159 Nguyễn Đình Chiểu” thuộc Công an tỉnh Long An, TP.Tân An, tôi đã vài lần thử xin vào thăm chị, nhưng đều không thành. Sau khi tòa xử phúc thẩm, chị chính thức thụ án, được chuyển lên trại giam Thạnh Hòa (phân trại 3, xã Lương Hòa, huyện Bến Lức, Long An), lúc này tôi mới được phép thăm chị.

“Hồi đó Liễu thường nặng 64 – 65 ký, mới đây cân ở trạm y tế trong trại, còn chưa tới 58 ký”- Thúy Liễu nhỏ nhẹ giải thích khi tôi nhận xét chị gầy đi nhiều so với hồi ở bên ngoài. Chị liệt kê hoạt động của mình trong trại giam hằng ngày: 5 giờ sáng dậy – tập thể dục – ăn sáng – đi lao động – ăn trưa – nghỉ trưa – đi lao động – tắm giặt – ăn chiều – xem tivi – ngủ. Hằng tuần chị được sinh hoạt, nghe cán bộ nhận xét, đánh giá về mình, rồi xếp loại.

Chỉ có tuần đầu tiên chị bị xếp loại “trung bình” vì chưa đóng xong án phí ở tòa án, còn các tuần sau này chị đều được xếp loại khá.

“Liễu nghe nói kết quả xếp loại hằng tuần là cơ sở để được xét giảm án sau này. Đối với Liễu, 1 ngày giảm án cũng quý, vì vậy mà Liễu luôn lao động, chấp hành tốt nội quy”.

Khi đến thăm chị, tôi thấy xung quanh trại giam có nhiều phạm nhân mặc đồ “Juventus” (màu áo của CLB Bóng đá Juventus – Italia) lao động trên các ruộng mía. Thúy Liễu không phải đi làm ngoài đồng, chị được giao làm vệ sinh trong khuôn viên trại giam, cụ thể là làm cỏ và quét dọn.

Trong khi tôi ái ngại hoàn cảnh một người phụ nữ quen được cưng chiều, ăn chơi phóng túng, giờ phải lao động ngoài nắng suốt ngày, thì chị kể về công việc của mình một cách nhẹ nhàng: “Việc cũng không có gì nặng, chỉ phải ở ngoài nắng. Nhưng em được đội nón, che kín mặt mày, mang bao tay, nên không bị nắng ăn...”.

Chị cho biết, chính nhờ lao động hằng ngày mà chị thấy nguôi ngoai những chuyện đã qua, cảm thấy thời gian qua nhanh hơn, thấy tin tưởng về một điều tốt đẹp hơn ở tương lai. Hằng tháng, 2 con chị và các chị em trong gia đình đều đến thăm, gửi quà “thăm nuôi” cho chị. Niềm an ủi lớn nhất của chị hiện nay là đứa con nhỏ Hồng Châu của chị học giỏi ở một trường nội trú TPHCM, còn đứa con lớn Hồng Nhung cũng chăm học nghề uốn tóc.

Buổi chiều định mệnh

“Nếu chiều hôm ấy anh không tình cờ ghé đốt nhang cho anh Hoàng Hùng thì Liễu có đi đầu thú không?” - tôi đã buột miệng đặt cho chị câu hỏi mà tôi luôn tìm câu trả lời suốt hơn một năm rưỡi qua. Chị hơi bất ngờ trước câu hỏi của tôi, nên lặng đi một lúc, rồi trả lời: “Nếu bữa đó anh không ghé nhà, rồi vận động Liễu đi đầu thú, chắc là đêm ấy em đã tự tử”.







Đường vào phân trại 3 – Trại giam Thạnh Hòa. Ảnh: Kỳ Quan

Rồi chị kể tiếp, sau khi chôn cất chồng là nhà báo Hoàng Hùng, cảm giác tội lỗi ngày càng đè nặng lên chị, nhất là mỗi khi nhìn thấy 2 đứa con thơ dại, nhìn thấy mẹ của anh Hoàng Hùng. Chiều hôm ấy (20.2.2011) từ Cơ quan CSĐT trở về nhà, chị thấy 2 đứa con đang đợi mẹ, trên bàn thờ Hoàng Hùng là mâm cơm đạm bạc các cháu vừa nấu cúng bữa chiều, cảm giác tội lỗi càng dằn vặt chị. Chị nảy sinh ý định “tự giải thoát” bằng cách “đi theo chồng”.

Không nuốt nổi chén cơm các con dọn sẵn, chị nằm vùi trên võng và tính cách “tự giải thoát”: Đợi các con ngủ xong, chị đốt cho chồng cây nhang, rồi leo lên tầng 3, bước ra lan can, buông tay... Hai đứa con nài nỉ mẹ dậy ăn cơm, chị ngồi dậy ôm Hồng Nhung, Hồng Châu vừa khóc vừa nói: “Chắc mẹ không còn ở bên các con nữa...”. Thái độ lạ lùng của chị đã không qua mắt được người chị kế của mình tên là Thúy Loan ở nhà kề bên.

Đúng lúc ấy, tôi đã tình cờ ghé đốt nhang cho người bạn đồng nghiệp xấu số. Từ khi Hoàng Hùng mất, mỗi lần có dịp đi ngang nhà anh, tôi đều ghé đốt cho bạn vài nén nhang. Hôm ấy tôi đi công tác về tới TP.Tân An, ngang nhà Hoàng Hùng lúc gần 8 giờ tối. Ghé nhà chỉ thấy 2 cháu Hồng Nhung, Hồng Châu, tôi xin phép các cháu đốt nhang bàn thờ Hoàng Hùng.

Nghe có tôi ghé, chị rời khỏi võng lên chào tôi, mắt đỏ hoe. Tôi hỏi thăm chị đôi câu rồi chào về. Khi tôi dắt xe ra tới cổng, người chị của Thúy Liễu là Thúy Loan chạy theo kéo tôi lại, nói nhỏ: “Hình như con Liễu đang có ý định tự tử. Anh là bạn thân của vợ chồng nó, anh khuyên giúp một tiếng, có thể nó nghe anh”.

Tôi quay trở vào, đốt thêm cho Hoàng Hùng 3 cây nhang, xong nhấc ghế ngồi gần đầu võng nơi chị đang nằm trùm kín mặt mày. Tôi khuyên chị đại ý: Nếu chị không giết chồng thì không có lý gì phải tự tìm đến cái chết, nếu chị tự tử, người đời sẽ nghĩ rằng chính chị đốt chết Hoàng Hùng, rồi 2 đứa con ở lại bơ vơ không cha không mẹ... Những ngày trước đó, dư luận cho rằng chính Thúy Liễu là thủ phạm đốt chồng, vì vậy mà tôi cũng động viên chị theo hướng đó: “Còn nếu như em có lỡ đốt chết chồng, tốt hơn hết là nên đi đầu thú để còn hưởng chính sách khoan hồng, còn có ngày về với các con...”.

Tôi lặp đi lặp lại các lời động viên trên vài ba lần, bất ngờ chị kéo tấm võng che mặt, hỏi: “Liễu có bị xử tử hôn anh?”. Vậy là mọi chuyện đã rõ. Tôi cố giữ bình tĩnh để động viên tiếp: Luật pháp sẽ khoan hồng, không có bản án tử... Chị đã đồng ý để cho tôi chở đến Cơ quan CSĐT để trình diện.

Ngày TAND tỉnh Long An xử phiên sơ thẩm, rồi TAND Tối cao xử phúc thẩm, tôi đã cầu nguyện cho chị thoát án tử hình, ngoài việc để cho 2 cháu Hồng Nhung, Hồng Châu không phải mất cả cha lẫn mẹ, còn có lý do là để những lời động viên của tôi ngày nào không phải là lời động viên “suông”!

Chuyện bây giờ mới kể

Vụ án Thúy Liễu đốt chết chồng là nhà báo Hoàng Hùng đã kết thúc, tình tiết vụ án đã được bị cáo khai tỉ mỉ trước các phiên tòa. Mọi chuyện dường như đã quá rõ ràng, mọi người đã hài lòng với bản án đã tuyên. Khi nhắc về quá trình xử án, chị tỏ vẻ “tâm phục khẩu phục”, cho rằng tòa xử “đúng người đúng tội”. Tôi cũng vậy, nhưng vẫn còn một điều làm tôi mãi băn khoăn, định khi nào gặp chị hỏi cho ra lẽ, đó là: Động cơ thật sự nào đã khiến chị đốt chồng? Tại các phiên tòa, chị cho rằng mình đốt chồng vì những lý do: Bị Hoàng Hùng đánh đập, xúc phạm, nên đốt Hoàng Hùng để “cảnh cáo”... Nếu chị muốn “cảnh cáo” thì cứ công khai đốt chồng, cớ sao lại bày ra chuyện dựng hiện trường giả?







Ngôi nhà của Thúy Liễu – Hoàng Hùng (bên trái) giờ suốt ngày đóng cửa im lìm. Ảnh: Kỳ Quan


Tôi đã từng đặt ra giả thiết về động cơ đốt chồng của Thúy Liễu như sau: Chị đang mang nợ khá nhiều, có nguy cơ phải bán nhà trả nợ, đó là điều cả chị và Hoàng Hùng đều khó có thể chấp nhận. Nếu một nhà báo vì chống tiêu cực mà bị trả thù, nằm bệnh viện, có khả năng sẽ được cơ quan, đồng nghiệp, những nhà hảo tâm giúp đỡ. Và chị đã dựng lên một vụ “trả thù” như vậy. Sở dĩ trước tòa chị không dám nhận động cơ đích thực giết chồng, vì điều ấy nghe có vẻ nhẫn tâm quá. Tôi đã thẳng thắn nói với chị nhận định của mình về động cơ đích thực của vụ án. Chị lắng nghe, nước mắt rưng rưng, không phủ nhận mà cũng không xác nhận.

Tôi hỏi thăm về nợ nần của chị, trong đó có số nợ mà “người tình” của chị đã kiện đòi ra tòa. Chị nhìn xa xăm, mắt thật buồn, nói nhỏ: “Để tòa người ta giải quyết”. Chị cũng cho biết, gia đình chị bên ngoài đã giúp thu xếp tạm ổn chuyện nợ nần của chị, còn số phận của ngôi nhà nơi đang đặt bàn thờ Hoàng Hùng thì hãy còn quá sớm để chị nghĩ tới.

Thời gian 30 phút cho “thăm nuôi” sắp hết, tôi hỏi thêm một câu mà sau khi ra về mới thấy vừa thừa, vừa vô duyên: “Người ấy có đến trại thăm em lần nào không?”. Vẫn với đôi mắt buồn nhìn xa xăm, Thúy Liễu lắc đầu.

Tôi biếu 1 triệu đồng để chị cần gì thì mua, nhưng theo quy định phạm nhân không được nhận tiền trực tiếp, nên tôi phải đi gặp người có trách nhiệm đăng nộp. Tôi xin phép cán bộ quản giáo chụp ảnh chị, nhưng cũng không được chấp nhận.

P/V nhà dân chủ Nguyễn Ngọc Quang vừa đến Mỹ tị nạn

Một nhà hoạt động trong khối dân chủ 8406 vừa tới Mỹ tị nạn chính trị sau cuộc vượt thoát những hiểm nguy hằng ngày đe dọa an ninh của cá nhân và gia đình trong suốt thời gian bị quản thúc tại gia sau khi mãn hạn tù 3 năm về tội ‘tuyên truyền chống nhà nước’ hồi tháng 9 năm 2009.



Đầu năm 2011, nhà dân chủ Nguyễn Ngọc Quang. Anh cùng gia đình đào tị sang Thái Lan, tìm tới Cao Ủy Tị nạn Liên hiệp quốc xin cấp quy chế tị nạn chính trị sang một nước thứ ba. Sau gần hai năm lánh tại Thái Lan, anh đã được chính phủ Hoa Kỳ chấp nhận cho tị nạn, và anh đặt chân tới bang Texas cuối tháng 9 vừa qua.




Trong cuộc trao đổi với Tạp chí Thanh Niên vài ngày sau khi đến Mỹ, anh Quang chia sẻ những chông gai, nghiệt ngã anh đã gặp phải vì khao khát những quyền tự do căn bản và những dự định sắp tới trên con đường anh kiên định theo đuổi vì một nền dân chủ thực thụ cho người dân Việt Nam.



Nguyễn Ngọc Quang: Bước chân vào đất Mỹ, nhìn thấy khung trời tự do thực, cảm giác mang mác buồn cho quê hương của mình, cho dân tộc của mình. Đó là cảm giác đầu tiên khi bước chân đến Mỹ. Khó tả lắm. Tôi chỉ muốn nói rằng tôi đã tìm thấy thiên đường sự thật và tôi mong muốn có thời gian nhiều hơn vận động để đưa thiên đường trở về với quê hương của mình.
Playlist
Tải







Trà Mi: Anh bắt đầu rời khỏi Việt Nam khi nào?




Nguyễn Ngọc Quang: Từ tháng 1/2011.




Trà Mi: Anh đã ở Thái Lan bao lâu trước khi sang Mỹ này?




Nguyễn Ngọc Quang: Tôi ở Thái Lan được 1 năm 8 tháng. Thời gian tôi tị nạn bên Thái, tôi hay bị những cuộc gọi khủng bố, đe dọa từ an ninh ngoại tuyến của cộng sản Việt Nam và cũng có những cuộc gọi từ đại sứ quán Việt Nam. Họ gọi đe dọa tôi.




Trà Mi: Vì sao họ có được số liên lạc cá nhân của anh?




Nguyễn Ngọc Quang: Qua Thái, ít nhất tôi cũng phải gọi về báo cho gia đình, thì coi như họ nghe lén và biết được số điện thọai của tôi.




Trà Mi: Ứng viên được cấp quy chế tị nạn của Liên hiệp quốc có được chọn đất nước mình muốn sang tị nạn hay không, hay do họ quyết định, thưa anh?




Nguyễn Ngọc Quang: Khi mình được cấp quy chế tị nạn Liên hiệp quốc, hồ sơ của mình được Cao ủy tị nạn chuyển qua đại sứ quán Hoa Kỳ. Sau khi đại sứ quán Mỹ xét duyệt. Hồ sơ nào không đủ tiêu chuẩn để đi vào nước Mỹ, đại sứ quán sẽ giao trả lại. Lúc đó, Cao ủy sẽ đưa hồ sơ cho các đại sứ quán khác và ứng viên có quyền lựa chọn cho mình một quốc gia để đi đến.




Trà Mi: Vì sao anh quyết định bỏ lại mẹ già nơi quê nhà, rời khỏi đất nước Việt Nam?




Nguyễn Ngọc Quang: Tôi bỏ chạy vì cảm thấy an toàn tính mạng, an ninh cá nhân của mình trên đất nước Việt Nam không còn nữa. Nó xâu chuỗi nhiều sự kiện. Khi ra tù, tôi trả lời phỏng vấn chị, tức khắc tôi bị cơ quan cảnh sát điều tra đe dọa.




Trà Mi: Anh nhắc tới cuộc phỏng vấn ngay khi anh ra tù vào tháng 9 năm 2009.




Nguyễn Ngọc Quang: Vâng, tôi trả lời chị ngay trước nhà tù đấy. Tôi nhìn ra được là con đường mình đi không sai gì cả. Tất cả những oan khuất tôi bị trong thời gian qua chẳng qua là do chế độ mang lại cho tôi thôi. Vì vậy, tôi tiếp tục thì tôi không tránh khỏi những sự đe dọa kế tiếp. Họ đến nhà đe dọa, rồi sau đó họ cho côn đồ đụng xe vì họ biết có bỏ tù tôi cũng chẳng cải tạo gì được cả. Cho nên, chỉ còn một cách duy nhất là họ muốn loại trừ tôi ra khỏi cuộc đời này. Mùng 6 Tết năm 2010, trong dịp lên Đà Lạt, tôi ghé thăm bác Hà Sĩ Phu. Khi trở về ngang qua đèo Prenn, tôi bị họ đụng xe rớt đèo Prenn, nguy hiểm lắm, nhưng tôi thoát chết. Ngày 18/9/2010 xảy ra một sự ‘truy sát’. Tôi chở con tôi đi vậy mà họ sẵn sàng ép xe. Họ làm tôi té xe rồi họ còn quay lại cán ngược lên đầu tôi. May lúc đó có nón bảo hiểm nên tôi mới thoát chết. Cái bánh sau của xe đập vào mặt tôi làm khuôn mặt tôi biến dạng. Những hình ảnh đó tôi đã đưa lên công luận để tố cáo. Từ vụ đụng xe đó, tôi hiểu rằng thật sự họ muốn loại trừ tôi rồi. Gia đình tôi luôn luôn bị công an quấy rầy, đe dọa, làm hai đứa con nhỏ của tôi đến cuối cùng phải nói là nó chai lì trước sự đe dọa đó. Một đứa trẻ mà họ làm tâm hồn của nó chai lì trước sự sợ hãi thì chị tưởng tượng được sự đe dọa đó như thế nào. Họ khủng bố..không còn ngôn từ gì để nói về cộng sản Việt Nam nữa cả.




Trà Mi: Lúc này đây khi đang ở Mỹ, có thể nói ước mơ tự do của anh đã thành tựu hay chưa?




Nguyễn Ngọc Quang: Không, ước mơ tự do của tôi chưa thành tựu vì tôi không ước mơ tự do cho riêng bản thân tôi. Nếu ước mơ tự do cho riêng bản thân tôi thì chắc có lẽ tôi tìm hết đường này tới đường kia để trốn rồi. Ước mơ tự do của tôi chỉ mới đạt được một phần rất nhỏ. Tôi mong muốn góp tiếng nói của mình làm sao thực hiện được tự do thực cho toàn dân Việt Nam. Tôi mong muốn tất cả mọi người chung sức vào, đứng lên để đấu tranh, đòi lại tất cả những cái quyền căn bản, sự tự do thực đã bị tước đoạt bởi chính quyền cộng sản Việt Nam bằng bạo lực.




Trà Mi: Anh có kế hoạch thế nào hoặc nghĩ mình sẽ làm gì để góp phần biến mong muốn rằng nhiều người dân Việt Nam cũng được hưởng sự tự do như mình mau trở thành hiện thực? Ở Việt Nam, đòi hỏi dân chủ là một sự đấu tranh khắc nghiệt, nhưng giờ đây anh đã ra bên ngoài, điều kiện đấu tranh dễ dàng hơn, nhưng liệu chăng có hiệu quả hơn?




Nguyễn Ngọc Quang: Hiệu quả hơn hay không, tôi không nói trước được. Nhưng tôi mong muốn được gặp các chính khách Hoa Kỳ vì tôi là một nạn nhân trực tiếp của cộng sản Việt Nam. Tôi muốn nói lên bức tranh thực về sự vi phạm nhân quyền của cộng sản Việt Nam. Tôi muốn kêu gọi tất cả quốc gia thành viên Liên hiệp quốc phải có trách nhiệm hơn nữa trong việc thực thi Hiến chương Liên hiệp quốc. Quan hệ với các quốc gia độc tài thì phải đưa vấn đề nhân quyền lên hàng đầu. Sự ngoại vận đòi hỏi Việt Nam phải tôn trọng nhân quyền là một động lực rất lớn cho những cuộc đấu tranh mãnh liệt trong quốc nội. Tôi muốn kêu gọi người Việt hải ngoại đoàn kết, phải thật sự đoàn kết chặt chẽ mới có thể hoạt động hữu hiệu cho phong trào dân chủ quốc nội.




Trà Mi: Lúc nãy anh nói giấc mơ của anh chưa thật sự thành tựu và anh vẫn bất khuất với lý tưởng dân chủ của mình, nhưng nhà dân chủ Nguyễn Ngọc Quang nhìn thấy con đường trước mắt thế nào?




Nguyễn Ngọc Quang: Con đường trước mắt cực kỳ khó khăn.




Trà Mi: Và anh sẽ tiếp tục như thế nào, thưa anh?




Nguyễn Ngọc Quang: Vừa đặt chân tới Hoa Kỳ, tôi cần thiết phải có một thời gian để quan sát.




Trà Mi: Có nhiều người cảm thấy ở Việt Nam bây giờ đã có được cuộc sống tự do, hạnh phúc, được tự do mưu cầu cuộc sống, tự do phát triển đời sống về mọi mặt. Phải chăng những người cảm thấy không được tự do là những người có thái độ chống đối nhà nước hay vì mục đích chính trị nào đó, nên họ mới bị những sự chế tài hay mất tự do?




Nguyễn Ngọc Quang: Một câu hỏi tuyệt vời. Cộng sản Việt Nam gieo vào đầu nhân dân Việt Nam nỗi sợ hãi, sự ảo tưởng về một thiên đường. Họ đã bằng bạo lực, bằng nhà tù đè bẹp ý người dân. Từ đó, khi họ ban phát một cái tự do hiếm hoi nào đó, người ta cứ ảo tưởng rằng ‘Ồ tự do thật rồi, đổi mới rồi, không còn như ngày xưa nữa’. Phải nhìn ra được đó là sự tự do ảo và phải chỉ cho mọi người biết những quyền tự do thực đã, đang, và chắc chắn sẽ bị tước đoạt nữa nếu còn cộng sản Việt Nam. Đó là những quyền căn bản của con người như quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tự do tôn giáo. Ở Việt Nam hơn 600 tờ báo nhưng không có một tờ báo tư nhân. Đó không thể gọi là tự do báo chí được. Ở Việt Nam, anh không có quyền tự do mưu cầu hạnh phúc vì tất cả việc làm của anh đều bị giám sát chặt chẽ của chế độ. Họ gieo vào đầu người Việt Nam nỗi lo sợ nên dân Việt Nam quen cảm giác xin-cho. Dân coi nhà nước và chính quyền như cha mẹ, khi được ban phát chút gì đó thì coi như là ân huệ tuyệt vời lắm rồi, mà quên đi rằng chính họ mới có quyền đề nghị người thay mặt họ lên điều hành xã hội. Từ lập quốc của cộng sản Việt Nam năm 1945 cho tới tận bây giờ, chưa lần nào dân bỏ phiếu tự do cả, tất cả đều là sự dàn xếp.




Trà Mi: Anh nhắc tới những điều này như những ví dụ về sự thiếu tự do của người dân Việt Nam bao gồm thiếu tự do trong quyền chính trị, trong phát ngôn, ngôn luận, báo chí…Nhưng nước nào cũng có luật lệ riêng, nghĩa là tự do nhưng nếu không theo pháp luật thì liệu chăng sẽ có những sự quá trớn. Thế nên Việt Nam nói là ‘tự do nhưng trong khuôn khổ pháp luật’. Việc này vì sao anh cho là không thể chấp nhận được?




Nguyễn Ngọc Quang: Đúng, tự do phải trong khuôn khổ pháp luật, nhưng pháp luật đó phải được biểu quyết bởi nhân dân Việt Nam, chứ không phải được soạn thảo ra bởi giới chức cầm quyền. Chính quyền lúc đó mới là chính danh, của dân. Chứ còn tới hôm nay, chính quyền cộng sản Việt Nam chưa một lần trưng cầu dân ý và luật pháp họ đưa ra đó chưa một lần được nhân dân phủ quyết. Những quyền căn bản của người dân bị họ tước bằng cách hợp pháp hóa bằng luật.




Trà Mi: Sau bản án 3 năm tù về tội chống nhà nước, anh có nói anh hoàn toàn hài lòng và tự hào về hành vi của mình, những hành vi bị nhà nước Việt Nam cho là tội phạm. Những cái giá anh đã trải qua như tù tội hay những sự nguy hiểm đe dọa tính mạng như anh vừa kể là vì những hoạt động bị cho là ‘chống phá nhà nước’. Nếu anh không chống nhà nước, có lẽ cuộc sống của anh đã khác đi rất nhiều rồi, anh có nghĩ vậy không?




Nguyễn Ngọc Quang: Không chị ạ. Nếu không ‘chống nhà nước’ thì cuộc sống của tôi càng tồi tệ hơn. Vì khi mình thao thức về những quyền căn bản của chính bản thân, gia đình, và dân tộc mình, mình biết mà mình không làm thì mình luôn luôn bị ray rứt. Con người sống phải dựa trên nền tảng đạo đức. Không phải chỉ có được ăn ngon, mặc đẹp mới gọi là sống. Ở Việt Nam năm 2006 sau khi khối 8406 ra đời, tôi thấy nhiều người ý thức ra hơn, sẵn sàng dấn thân hơn, nhìn nhận trách nhiệm của mình với dân tộc. Qua những việc làm đó, của tôi là một phần rất nhỏ, nhưng qua việc làm của rất nhiều người, một phần nào đó đã giảm bớt nỗi sợ hãi của người dân để đòi lại cái quyền của chính họ bị tước đoạt.




Trà Mi: Anh cảm nhận có sự thay đổi về ý thức và hành động vì dân chủ trong người dân Việt Nam.

Nhưng thực tế cho thấy hình như chính quyền cũng có cách đối phó mạnh tay hơn. Những bản án của các nhà dân chủ 8406 lúc đó từ 3-5 năm tù, nhưng các bản án bây giờ, mà bằng chứng mới nhất là án tù của 3 blogger Điếu Cày, Tạ Phong Tần, và AnhbaSG, lên tới 10-12 năm tù. Vậy liệu bức tranh dân chủ Việt Nam ngày nay có sáng hơn trong ánh mắt anh, một nhà dân chủ đã dấn thân trải nghiệm những thử thách vì dân chủ tại Việt Nam?




Nguyễn Ngọc Quang: Nói thật lòng, tôi ngầm cảm ơn cộng sản Việt Nam đã tuyên án Điếu Cày 12 năm vì quan trọng không phải là anh bị tuyên án bao nhiêu năm, nhưng quan trọng là sau khi anh bị tuyên án người khác còn dấn thân vào nữa hay không. Bản án đó tác dụng ngược. Họ mà tuyên Điếu Cày trắng án thì ít người chống lại chính quyền lắm. Nhưng sau bản án đó, càng nhiều người dấn thân vào hơn. Hôm nay thế giới đã trải phẳng trên màn hình rồi. Họ không thể giấu diếm như ngày xưa được nữa. Sự thật về sự sụp đổ hệ thống xã hội chủ nghĩa và hệ thống cộng sản trên thế giới như thế nào, người bây giờ đã dân dần biết được. Một bản án tuyên ra mà làm mọi người hài lòng và cảm thấy chế độ đó hợp lý thì đó mới là bản án khôn ngoan. Còn bản án tuyên ra để rồi mọi người gắn kết lại với nhau hơn để đấu tranh thì chế độ đó đang làm điều sai lầm. Bản án đó không có tác dụng răn đe. Bản án đó giúp cho phong trào đấu tranh dân chủ tại Việt Nam được lớn mạnh hơn.




Trà Mi: Những nhà hoạt động đòi dân chủ cho Việt Nam có hai kết cục chính một là đi tù, hai là phải bỏ xứ ra đi. Là một người trong cuộc đã trải qua cả hai kinh nghiệm này, anh sẽ nói gì về tương lai dân chủ Việt Nam?




Nguyễn Ngọc Quang: Tương lai dân chủ Việt Nam phụ thuộc rất nhiều yếu tố. Quyết định là sự đấu tranh dân chủ trong nước. Những người khi ở Việt Nam không còn khả năng hoạt động thêm được nữa, buộc phải chọn cho mình phương thức khác để hoạt động hiệu quả hơn. Đó là phần nổi của tảng băng. Còn phần chìm của tảng băng càng ngày càng lớn ra cộng thêm yếu tố không thể thiếu là sự ngoại vận. Những chế tài của cộng đồng quốc tế đối với Việt Nam có tác dụng chứ không phải không.




Trà Mi: Anh nhắc đi nhắc lại rằng tương lai dân chủ Việt Nam phụ thuộc rất nhiều vào những người trong nước. Nhưng những ai trong nước dám cất lên tiếng nói bất đồng với nhà nước thì phải ngồi tù. Còn những người chạy thoát được ra thế giới bên ngoài thì dường như mờ nhạt hơn so với thời gian còn trong nước. Trong nước dưới điều kiện khắc nghiệt thì tiếng nói của họ bất khuất, mãnh liệt hơn, nhưng khi ra ngoài, họ lại mờ nhạt, không làm được gì nhiều so với những gì người ta mong muốn. Cho nên, có nhiều người không mấy lạc quan, không thấy bức tranh dân chủ Việt Nam sẽ có được điểm sáng trong như Miến Điện chẳng hạn. Anh có đồng ý với quan điểm đó không?




Nguyễn Ngọc Quang: Tôi thấy một điều những nhà đấu tranh dân chủ tại Việt Nam hễ cứ đi vào con đường đó là phải chấp nhận tù đày. Nhưng điều này không cản được những lớp người mới tham gia. Cho nên tôi rất lạc quan về bức tranh dân chủ Việt Nam. Sự tù đày không cản được bước đi của những lớp trẻ thì đó là một dấu hiệu tốt cho phong trào dân chủ Việt Nam. Thế giới hôm nay đã trải phẳng trên màn hình máy tính. Vì vậy, các bạn hãy nhìn nhận thực về các quyền căn bản của mình đã bị tước đoạt và hãy cố gắng chung sức đưa dân tộc Việt Nam thoát khỏi ách độc tài.



Tạp chí Thanh Niên vừa gửi đến quý vị cuộc trao đổi với nhà dân chủ Nguyễn Ngọc Quang, một trong những tên tuổi gắn liền với khối 8406, người từng được biết đến qua các đoạn băng ghi âm các buổi thẩm vấn giữa anh với công an trước khi anh chính thức bị tuyên án 3 năm tù tội ‘tuyên truyền chống nhà nước’.




Qúy vị và các bạn muốn chia sẻ quan điểm với Tạp chí Thanh Niên, xin vui lòng gửi vào mục Ý kiến ngay bên dưới bài đăng trên trang nhà voatiengviet.com. Để nhận các câu chuyện hằng tuần của Tạp chí Thanh Niên đài VOA gửi trực tiếp vào máy tính của mình, mời các bạn đăng ký dịch vụ RSS miễn phí và tải PODCAST từ trang chính của Ban Việt Ngữ Đài Tiếng nói Hoa Kỳ www.voatiengviet.com.